مدرسه علمیه الزهراء گیلان غرب

پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) می فرمایند:

بندگان هر روز که صبح می کنند، بانگ دهنده ای ندا می دهد: ای مردم برای به خاک سپردن بزایید؛ برای فانی شدن،گرد آورید و برای نابودی بنا کنید.

کنز العمّال: 43040/773/15

تجسم اعمال

تجسم اعمال مسئله ای است که در هر یک از حوزه¬های کلام، فلسفه، اخلاق و عرفان به نوعی مطرح بوده است. بسیاری به اثبات آن پرداخته و سخت از آن طرفداری کرده¬اند، برخی نیز آن را دور از حکم عقل شمرده و به انکار آن برخاسته¬اند. هر چند خود عنوان تجسم اعمال در آیات و احادیث دیده نشده، ولی بی گمان خاستگاه آن آیات کریمه قرآن و احادیث شریفه صادره از اهل بیت عصمت علیهم السلام است. در قرآن و روایات در مورد اعمال انسان، اعم از اعمال ظاهری و باطنی، و نقش آن در جزای اخروی، مطالبی آمده که دانشمندان از آن به تجسم اعمال[1] یا تجسد اعمال[2] و یا تمثل اعمال[3] و نظایر آن[4] تعبیر کرده¬اند. این مسئله از این نظر حائز اهمیت است که می¬تواند به شبهه¬ای که پیرامون کیفر برخی از اعمال وارد است، پاسخ قانع کننده¬ای ارائه دهد.

تعریف

تجسم اعمال به معنای به شکل، جسم و پیکر در آمدن موجودات غیر مادی مانند عقاید، اخلاق و اوصاف، افعال و آثار انسان است.[5] “قرآن و روایات دلالت دارند بر اینکه هر عملی که انسان در این جهان انجام می دهد دو صورت و دو ظهور و دو هویت دارد و با یکی از آنها در این دنیا تمثّل می کند و با دیگری در آخرت مثلاً نماز در این دنیا عبارت است از یکسری از ذکرها و حرکات که هویت دنیوی نماز را تشکیل می دهند ولی همین نماز در آخرت ظهور دیگری دارد و همچنین است اعمال ناشایست ."[6] زیرا اقتضای این عالم آن است که عمل به این صورت جلوه کند و اقتضای عالم آخرت آن است که عمل به شکل اصلی و واقعی خود ظاهر شود.علامه طباطبایی در تفسیر آیه 19 سوره احقاف می فرمایند:ولکلّ درجات ممّا عملوا و لیوفیّهم اعمالهم و هم لا یظلمون.صدر آیه از نوعی نسبت خاص حکایت می کند و عبارت میانی از اتحاد بین عمل و جزای آن و ذیل آیه از جزای عادلانه که در واقع سبب نسبت و اتحاد مذکور است.آیات بسیار دیگری وجود دارند، که دلالت می کنند بر اینکه اعمال خیر و شرّ انسان بعینه به وی برگردانده می شوند.[7]

پی نوشت ها:
[1]. شیرازی صدر الدین,عرشیه،تصحیح و ترجمه غلامحسین آهنی، انتشارات مولی، تهران،1361، ص282
[2]. نراقی، محمد مهدی، جامع السعادات، تصحیح و تعلیق سید محمد کلانتر، انتشارات اسماعیلیان، چاپ سوم، ج1، ص20
[3]. خمینی، روح الله ، چهل حدیث، موسسه تنظیم و نشر آثار امام، قم، 1373، ص439
.[4] بهایی، محمد عاملی ، اربعین، انتشارات صابری، 1357ش، صص202- 465
[5]. جوادی آملی، عبدالله، تفسیر موضوعی قرآن، معاد در قرآن، انتشارات اسراء، 1381، ج5،ص47
.[6] سبحانی، جعفر ،معاد شناسی در پرتو کتاب و سنت و عقل ،ترجمه علی شیروانی، انتشارات الزهرا،1370،ص111
.[7] طباطبایی، محمد حسین ،انسان از آغاز تا انجام،ترجمه و تعلیقات صادق لاریجانی ،بوستان کتاب 1387ص168

نقش عنصر شجاعت در کارآمدسازی رهبری

از مهم‌ترین تدابیر امام در دوره‌ی حیات ایشان اداره‌ی جنگ بود. شروع جنگ با بمباران هوایی در فرودگاه‌ها بود و در نتیجه‌ی آن، رعب و وحشت شدیدی در جامعه ایجاد شد. حضرت امام (رحمت الله علیه) با شجاعت تمام فرمودند: «یک دزدی آمد و یک سنگی انداخت.» در حالی که اگر این موضع‌گیری شجاعانه نبود، خیلی‌ها همان ابتدا صحنه را خالی می‌کردند. استراتژی حضرت امام (رحمت الله علیه) در شعار «جنگ، جنگ، تا پیروزی» مسیر انقلاب را به مسیر خودش هدایت کرد. حضرت امام (رحمت الله علیه) از شاه نترسیدند، از ساواک نترسیدند، از تحریم‌ها نترسیدند، از قطع رابطه نترسیدند، از جنگ نترسیدند و آنجا که مصلحت اسلام اقتضا کرد، از پذیرش آتش‌بس هم نترسیدند و این مسائل از امام، رهبری کارآمد ساخت.

در سیره‌ی مقام معظم رهبری هم این شجاعت نمود دوچندانی دارد، در حالی که همه‌ی دنیا یک‌دست در اعمال فشار علیه ایران اقدامات هماهنگی می‌کنند، ایشان شرایط کشور را نه شرایط شعب ابی‌طالب که شرایط خیبری می‌دانند و در برابر همه‌ی فشارها، اقتصاد مقاومتی را مطرح می‌کنند که روحیه‌ی مقاومت را تا سال‌ها در ذهن دشمن تداعی می‌کند.

http://siasi.porsemani.ir

شاخصه های عرفان از دیدگاه امام خمینی (قدس سره) 4

4. جمع بین شریعت و طریقت

امام خمینی قدس سره از عارفانی است که جدایی بین این دو را هلاکت می داند و بی اعتنایی به ظواهر شریعت را تا انتهای سلوک که جدایی از نشئه ملکی و دنیایی است، جایز نمی شمرد، بلکه خود به عنوان فقیهی صاحب نظر و صاحب فتوا، تحیر و سرگردانی را از مقلدان رفع کرده، راه عملی سلوک را که توجه به واجبات الهی و مستحبات و ترک محرمات و مکروهات است، فراروی آنان قرار داد .
امام قدس سره درباره توجه به شریعت در رسیدن به منازل و مقامات عرفانی می فرماید:
و بدان که هیچ راهی در معارف الهیه پیموده نمی شود، مگر آن که ابتدا کند انسان از ظاهر شریعت، و تا انسان متادب به آداب شریعت حقه نشود، هیچ یک از اخلاق حسنه از برای او به حقیقت پیدا نشود و ممکن نیست که نور معرفت الهی در قلب او جلوه کند و علم باطن و اسرار شریعت از برای او منکشف شود . و پس از انکشاف حقیقت و بروز انوار معارف در قلب نیز متادب به آداب ظاهره خواهد بود و از این جهت، دعوی بعضی باطل است که به ترک ظاهر، علم باطن پیدا شود یا پس از پیدایش آن، به آداب ظاهره احتیاج نباشد و این از جهل گوینده است به مقامات عبادت و مدارج انسانیت . (22)
امام قدس سره در دو کتاب «آداب الصلوة » و «سرالصلوة » به بیانی زیبا، شریعت و طریقت را به یکدیگر پیوند می دهد و حقیقت عرفان را در احکام شریعت جاری می کند و می فرماید:
و محصل مقصود ما از این فصل آن است که نماز، بلکه جمیع عبادات را غیر از این صورت و قشر و مجاز، باطن و لب و حقیقتی است . این از طریق عقل معلوم است و از طریق نقل، شواهد کثیره دارد . (23)
شاید بتوان گفت که فقه، فلسفه و عرفان سه راس یک هرم هستند که بدون آن ها جامعیت در دین فهمی حاصل نخواهد شد . در بین علمای سلف به ندرت افرادی یافت می شوند که چون مرحوم محمد حسین غروی اصفهانی «فقیه الفلاسفه » و «فیلسوف الفقها» لقب گرفته باشند، اما امام راحل قدس سره، به حق صدرنشین این حلقه و جامع منقول، معقول و مشهود است و لقب «فقیه العرفا» و «عارف الفقها» برازنده ایشان است . امام رحمه الله در منصب مرجعیت فقهی و در مقام افتا به عنوان یک فقیه اصولی، مسائل ظاهری مربوط به اعمال را استخراج می کرد اما این برنامه های عبادی غیر از احکام، آدابی دارد که بخشی از آن به عنوان مستحب در کتب فقهی و روایی آمده و بخشی دیگر در کتب اخلاقی ذکر شده است، ولی بخش مهم آن مربوط به اسرار عبادات است که در واقع روح و باطن عبادت می باشد و در حقیقت همین است که با روح و باطن انسان مرتبط بوده و حشر او در قیامت با این باطن خواهد بود .
امام قدس سره به عنوان یک فقیه الهی در رساله عملیه اش کیفیت ظواهر احکام را که شرط اساسی در سلوک عرفانی است، مشخص می کرد و به عنوان یک عالم اخلاقی که متخلق به اخلاق الهی بود، در آثاری چون «آداب الصلوة » ، آداب بعضی از احکام شریعت را تبیین می فرمود و از سویی دیگر به عنوان یک عارف، به اسرار عبادات مانند نماز که نقش عمیق و بسیار مهم و سازنده ای در تکوین شخصیت انسانی را دارد، می پرداخت و با مباحث بسیار عمیق آنچه را که مربوط به سر و روح و جان عبادات است را بازگو می نمود . چنین جمعی آن هم با نظر عمیق و دقیق، نگاهی بنیادین و پایه ای را نسبت به عبادات فراروی سالکان و مؤمنان قرار می دهد .

پی نوشت ها:
22. امام خمینی: چهل حدیث، ص 8 .
23. امام خمینی: سرالصلوة، انتشارات پیام آزادی، تهران، 1360ش، ص 7 .

http://www.hawzah.net

آرامش شب

غوغای زندگی روزانه ازجهات مختلف توجه انسان را به خودجلب می کند و فکر آدمی را به وادی های گوناگون می کشاند لذا تمرکز ذهن و حضور قلب کامل را که لازمه تفکر و تصمیم گیری صحیح در زندگی است برای انسان بسیار مشکل می سازد اما در دل شب و به هنگام سحر و فرو نشستن غوغای زندگی مادی و ارامش روح و جسم انسان در پرتو مقداری خواب حالت توجه و نشاط خاصی به انسان دست می دهد که بی نظیر است اری در این محیط ارام و دور از هر گونه ریا و تظاهر و خودنمایی و توام با حضور قلب حالت توجهی به انسان دست می دهد که فوق العاده روح پرور و تکامل افرین است به همین دلیل دوستان خدا همیشه از عبادت های اخر شب برای تصفیه روح و حیات قلب و تقویت اراده و تکمیل اخلاص نیرو می گرفتند و به استغفار و عبادت می پرداختند .
از امام صادق نقل شده که فرمودند:” هر کار نیکی که انسان با ایمان انجام می دهد پاداشش در قران صریحا آمده جز نماز شب که خداوند به خاطر اهمیت فوق العاده اش آنرا به صراحت بیان نفرموده همین قدر فرموده است انها شب هنگام از بسترها برمی خیزند و پروردگارشان را با بیم و امید می خوانند و از انچه به انها روزی داده ایم انفاق می کنند اما هیچ کس نمی داند خداوند چه پاداشهایی که موجب روشنی چشم ها می شود. در برابراعمالشان قرارداده است".
پیامبر(ص) در باره اینکه نماز شب کفاره گناهان می شود می فرمایند: “سه چیز است که کفاره گناهان است یکی از انها تهجد در شب است در حالی که مردم در خواب اند". این نکته قابل ذکر است که در روایات اسلامی انقدر اهمیت به این عبادت داده شده است که درباره کمتر عبادتی چنین سخن گفته شده هست دوستان حق و رهروان راه فضیلت به این عبادت بی ریا که قلب را و دل را نور و صفا می بخشد همواره اهمیت بسیار می دادند. ممکن است بعضی همیشه توفیق بهره گیری از این عبادت پر برکت را نداشته باشند ولی چه مانعی دارد که در بعضی از شبها که این توفیق حاصل است بهره گیرند و در ان هنگام که خاموش همه جا را گرفته و اشتغالات روزانه همه تعطیل است کودکان درخواب و محیط اماده حضور قلب و راز و نیاز با خداست برخیزند و به در خانه خدا روند و دل را به نور عشق دوست روشن سازند.

منابع:
1-حسن راشدی (نماز شناسی)1326
2-محمود غفاری قم (اسرار پزشکی نماز شب) 1385
3-حسین علی جعفری (500حدیث پیرامون نماز شب)1388

گردآورندگان:
سهیلا کسی پور - زینب پرهیز